Mê hoặc các dáng ấm tử sa ngàn đời

Lượt xem: 296

2000 năm trước, tại huyện Vô Tích thuộc vùng Nghi Hưng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, có danh sĩ bậc thần đồng – tên  Phạm Lãi – trong thời gian ở ẩn chốn đây đã lấy nghề gốm sứ làm vui thú và tình cờ phát hiện được vẻ đẹp sức mạnh từ chất liệu đá tử sa trên các trà cụ mà mình chế tác. Phải kể đến những chiếc ấm tử sa với tính chất đặc biệt hàm chứa trong thành phần đất khi hòa quyện với trà mang đến vị trà được mệnh danh là tuyệt đỉnh, không một công thức pha chế nào có thể định lượng. Sau này, các dáng ấm tử sa trở thành một trong tứ quốc bảo của các triều đại ở Trung Quốc đặt trang trọng trên những khay trà cao cấp Tây Tạng . Từ đời này sang đời khác, được các nghệ nhân sáng tạo làm giàu đẹp hơn nữa những dáng ấm tử sa, đem trà cụ này đạt đến hàng nghệ thuật Trung Hoa. Thưởng trà cần có tri kỷ, pha trà cần có ấm tử sa – là lời dạy truyền đời của những người yêu trà phương Đông.

 

cac dang am tu sa

 

Ấm tử sa hàng nghìn năm trước là bảo vật quốc gia thì ngày nay là nghệ thuật xứng tầm thế giới. Lý do khiến cho các loại ấm tử sa trở nên quý giá như vậy nằm ở chính khí chất nội tại của đất làm ra ấm và hình dáng hòa hợp, kết nối giữa trà với trà nhân, giữa con người với trời đất.

Vốn được sử dụng chất liệu đất tử sa trong lòng địa giới sâu thẳm của dãy núi Hoàng Long Sơn – Nghi Hưng – Trung Quốc, các dáng ấm tử sa dù bất kể hình dáng nào đều hàm chứa những khoáng chất đặc biệt đã được tôi luyện hàng trăm triệu năm . Chính vì thế, mỗi chén trà được pha chế từ ấm tử sa mang một hương vị lạ thơm ngọt hơn hẳn mà bất cứ loại gốm sứ cao cấp nhất cũng không sánh bằng. Không mang sự sang trọng, sáng bóng như ấm chén sứ du nhập từ phương Tây, các dáng ấm tử sa mộc mạc không hề tráng men như ấm tử sa Bát Tràng ở Hà Nội và TPHCM – cùng với độ xốp phù hợp giúp ấm giữ nhiệt trà rất lâu nhưng không bị bỏng, thời gian lưu trà vài ngày trong ấm vẫn không bị hỏng. Dưới bàn tay của những nghệ nhân, hầu hết những chiếc ấm tử sa đều có cấu tạo giúp cho dòng chảy tốt và mềm mại như lụa. Nắp ấm xoay tròn không vướng, vừa khít giữ hương trà và nước trà không bốc hơi và trà nước.

Yếu tố thứ hai nâng tầm ấm tử sa lên hàng bậc nhất nghệ thuật gốm sứ chính là vẻ đẹp cuốn hút qua đường nét dáng vẻ của ấm trà. Sử sách lưu lại rằng, Cung Xuân là người đã sáng tạo ra những dáng ấm đầu tiên, khởi phát nên lịch sử ấm tử sa Nghi Hưng cho đến tận ngày nay. Vô vàn kiểu dáng ấm được các nghệ nhân chế tác những họa những thơ mang vẻ đẹp vô giá mê lòng người.

Dáng ấm tử sa Văn Đán khởi nguồn vào cuối đời Minh, đầu thời nhà Thanh. Ấm chú trọng vào sự mộc mạc, cổ điển với  giải thích: “văn” chỉ sự nho nhã, ngoại hình ung dung; “đán” chỉ người diễn viên nữ trong hài kịch bấy giờ. Ấm vòi ngắn, thân hơi nhô tròn, quai hơi vặn xuống phía dưới đảm bảo công năng của ấm luôn tốt nhưng cũng ngụ hàm ý nhã nhặn tựa như vai mĩ nhân,cốt cách cao tựa Tây Tử. Người thích dáng ấm Văn Đán là người yêu cái cốt cách nho nhã, công dung ẩn mình trong đường nét mềm mại của ấm.

 

cac dang am tu sa 1

 

Lấy Văn Đán làm cội nguồn, dáng ấm tử sa Tây Thi lại sở hữu những đường cong tròn trịa hơn, mô phỏng hình tượng bầu ngực bầu bĩnh căng đầy của nàng Tây Thi thuở ấy. Ấm Tây Thi có thiết kế vòi ngắn hơn, quai ngược xuôi xuống, nắm ấm được cắt ngang từ phần thân ấm, bằng phẳng với nền và trung tâm đáy thu vào trong. Một trong những nghệ nhân xuất sắc nhất hiện nay chuyên làm thủ công những chiếc ấm Tây Thi mang danh là Lý Tiểu Lộ – con cháu đời thứ 3 của Lý Xương Hồng – bậc thầy trong giới nghệ nhân ấm tử sa của văn hóa gốm sứ Trung Quốc. Cô cho hay, ấm Tây Thi Chan Tao mà cô kỳ công trau chuốt bằng tay gửi gắm cả tâm tình của người làm ấm như cô vào trong đấy để mang đến cho người thưởng trà hương vị ngọt mát trà tươi; hội đủ công – dung – ngôn – hạnh của người phụ nữ hòa giữa muôn vật vạn sự mà mỗi người cần phải có.

 

cac dang am tu sa 2

 

Dáng ấm được giới văn sỹ nghệ thuật trìu mến, ưu ái đưa vào câu thơ bài hát của mình chính là ấm tử sa Tỉnh Lan. Tỉnh Lan lấy cảm hứng từ cái tang giếng giúp giữ nguồn nước giếng trong lành mang đến những ấm trà thanh vị như câu nói truyền đời của các cụ  “Nhất nước – Nhì trà – Tam pha – Tứ ấm”. Điều đó cũng có nghĩa là ấm Tỉnh Lan sẽ giúp lưu giữ vị ngon của ấm trà thật lâu vẫn còn nguyên sự tao nhã, thuần chất. Tang giếng được người xưa tương truyền là nơi của các thần linh dừng chân trong mỗi chuyến vi hành, thể hiện đời sống của gia đình đấy ra làm sao. Giếng trong là tâm gia chủ tốt, thần linh sẽ phù hộ, ban phước khỏe mạnh và công danh cho gia đình. Vì vậy, phần lớn người thưởng trà đều chuộng sử dụng dáng ấm tử sa Tỉnh Lan này.

 

Xem thêm: Các dáng ấm tử sa giá trị nhất hiện nay

 

Ba dáng ấm tử sa kể trên chỉ là con số rất nhỏ so với hơn 70 dáng ấm vốn có được bồi đắp hàng nghìn năm qua. Thậm chí, đến ngày hôm nay, các dáng ấm tử sa đã xuất hiện hàng trăm mẫu ấm qua bàn tay tạo tác tuyệt đỉnh của những người nghệ nhân yêu nét nghệ thuật gốm sứ này. Xã hội phát triển không làm cho nghệ thuật cổ lụi tàn mà là sự phát triển bền bỉ hơn, được quý trọng hơn từ những người trẻ hội nhập yêu vị trà độc nhất thấm đạo lý mà ông bà xa xưa để lại.

 

Bình luận

Bài viết mới nhất

Có thể bạn quan tâm